Một số nghi thức theo phong tục truyền thống của người Việt
*** Tài liệu tham khảo dành cho cộng đồng người Việt tại Nhật Bản ***
Lễ nhập trạch (hay còn gọi là lễ về nhà mới hoặc lễ mừng tân gia) là một nghi thức truyền thống được nhiều gia đình Việt Nam thực hiện khi chuyển đến nơi ở mới. Nghi lễ này có thể áp dụng khi xây dựng nhà mới, mua nhà mới, hoặc chuyển đến sinh sống tại một ngôi nhà thuê nếu gia chủ có nguyện vọng thực hiện.
Theo quan niệm dân gian của người Việt, mỗi vùng đất đều được tin là có các vị thần linh cai quản. Khi chuyển đến nơi ở mới, gia chủ làm lễ trước hết để bày tỏ lòng thành kính với các vị thần linh bản xứ, sau đó xin rước gia tiên về nơi ở mới để tiếp tục phụng thờ. Đồng thời, đây cũng là dịp đánh dấu một khởi đầu mới, gửi gắm mong ước về cuộc sống bình an, thuận hòa và hưng thịnh.
Việc tạo lập được một mái ấm là một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Ngoài sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè, nhiều người còn tin rằng đó cũng là nhờ phúc đức của tổ tiên và sự gia hộ của chư vị Phật, Thánh, Thần linh. Vì vậy, việc thực hiện lễ nhập trạch mang ý nghĩa tri ân, báo cáo và cầu chúc cho cuộc sống mới được bình an, thuận lợi.
Tục ngữ Việt Nam có câu: "Có thờ có thiêng, có kiêng có lành." Tuy nhiên, điều quan trọng nhất trong việc thờ cúng vẫn là lòng thành kính, sự trang nghiêm và sự hiểu biết đúng đắn. Những nội dung dưới đây chủ yếu dựa trên phong tục dân gian của người Việt, có thể có những khác biệt tùy theo vùng miền, truyền thống của từng gia đình hoặc quan niệm của từng địa phương. Gia chủ hoàn toàn có thể linh hoạt điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế và hoàn cảnh sinh sống của mình.
MỘT SỐ NGHI THỨC THƯỜNG ĐƯỢC THỰC HIỆN KHI NHẬP TRẠCH
Những việc dưới đây chủ yếu mang ý nghĩa tượng trưng, thể hiện mong muốn khởi đầu tốt đẹp cho cuộc sống tại nơi ở mới.
Chọn ngày, giờ phù hợp để tiến hành lễ nhập trạch. Theo phong tục, nhiều gia đình thường chọn thời điểm vào buổi sáng hoặc buổi trưa; hạn chế thực hiện vào buổi chiều tối nếu điều kiện cho phép.
Gia chủ là người mở cửa bước vào nhà đầu tiên. Theo quan niệm của một số địa phương, gia chủ có thể cầm một chiếc gương tròn nhỏ hướng vào trong nhà với ý nghĩa "khai quang", tượng trưng cho việc mở đầu sinh khí của ngôi nhà. Đồng thời mang theo bát hương và các đồ thờ cần thiết để thiết lập ban thờ tại nơi ở mới.
Các thành viên trong gia đình lần lượt bước vào sau, mỗi người nên mang theo một vật dụng hoặc lễ vật nhỏ, thể hiện sự sung túc và khởi đầu tốt đẹp; theo quan niệm dân gian, không nên vào nhà mới với hai tay hoàn toàn không.
Mở tất cả các cửa chính và cửa sổ trong một khoảng thời gian thích hợp để không gian được thông thoáng, tượng trưng cho việc đón sinh khí và tài lộc vào nhà.
Trong điều kiện sinh hoạt hiện đại, nhiều gia đình bật đèn ở các phòng nhằm mang ý nghĩa đem ánh sáng và sức sống đến cho ngôi nhà. Việc sử dụng điện nên linh hoạt tùy theo điều kiện thực tế.
Đun một ấm nước sôi hoặc nấu món ăn đầu tiên trong căn bếp mới, tượng trưng cho việc "khai bếp", bắt đầu cuộc sống sinh hoạt tại nơi ở mới.
Những việc dưới đây chủ yếu mang ý nghĩa tượng trưng, thể hiện mong muốn khởi đầu tốt đẹp cho cuộc sống tại nơi ở mới.
Chọn ngày, giờ phù hợp để tiến hành lễ nhập trạch. Theo phong tục, nhiều gia đình thường chọn thời điểm vào buổi sáng hoặc buổi trưa; hạn chế thực hiện vào buổi chiều tối nếu điều kiện cho phép.
Gia chủ là người mở cửa bước vào nhà đầu tiên. Theo quan niệm của một số địa phương, gia chủ có thể cầm một chiếc gương tròn nhỏ hướng vào trong nhà với ý nghĩa "khai quang", tượng trưng cho việc mở đầu sinh khí của ngôi nhà. Đồng thời mang theo bát hương và các đồ thờ cần thiết để thiết lập ban thờ tại nơi ở mới.
Các thành viên trong gia đình lần lượt bước vào sau, mỗi người nên mang theo một vật dụng hoặc lễ vật nhỏ, thể hiện sự sung túc và khởi đầu tốt đẹp; theo quan niệm dân gian, không nên vào nhà mới với hai tay hoàn toàn không.
Mở tất cả các cửa chính và cửa sổ trong một khoảng thời gian thích hợp để không gian được thông thoáng, tượng trưng cho việc đón sinh khí và tài lộc vào nhà.
Trong điều kiện sinh hoạt hiện đại, nhiều gia đình bật đèn ở các phòng nhằm mang ý nghĩa đem ánh sáng và sức sống đến cho ngôi nhà. Việc sử dụng điện nên linh hoạt tùy theo điều kiện thực tế.
Đun một ấm nước sôi hoặc nấu món ăn đầu tiên trong căn bếp mới, tượng trưng cho việc "khai bếp", bắt đầu cuộc sống sinh hoạt tại nơi ở mới.
THIẾT LẬP BAN THỜ
Sau khi nhập trạch, gia chủ tiến hành thiết lập ban thờ.
Nếu điều kiện cho phép, nhiều gia đình miền Bắc có truyền thống bố trí ban thờ hai cấp: cấp trên thờ Thần linh, cấp dưới thờ Gia tiên. Tuy nhiên, đây không phải là quy chuẩn bắt buộc. Trong điều kiện nhà ở tại Nhật Bản thường có diện tích hạn chế, gia chủ hoàn toàn có thể bố trí một ban thờ gọn gàng, trang nghiêm và phù hợp với không gian sinh hoạt.
Đối với những gia đình có truyền thống lập ba bát hương thì thông thường:
Bát hương lớn ở giữa thờ Thần linh.
Bát hương bên trái (theo hướng nhìn vào ban thờ) thờ Bà Cô Tổ.
Bát hương bên phải thờ Công đồng Gia tiên.
Việc bài trí nên ưu tiên sự trang nghiêm, sạch sẽ và phù hợp với truyền thống của từng gia đình.
Sau khi nhập trạch, gia chủ tiến hành thiết lập ban thờ.
Nếu điều kiện cho phép, nhiều gia đình miền Bắc có truyền thống bố trí ban thờ hai cấp: cấp trên thờ Thần linh, cấp dưới thờ Gia tiên. Tuy nhiên, đây không phải là quy chuẩn bắt buộc. Trong điều kiện nhà ở tại Nhật Bản thường có diện tích hạn chế, gia chủ hoàn toàn có thể bố trí một ban thờ gọn gàng, trang nghiêm và phù hợp với không gian sinh hoạt.
Đối với những gia đình có truyền thống lập ba bát hương thì thông thường:
Bát hương lớn ở giữa thờ Thần linh.
Bát hương bên trái (theo hướng nhìn vào ban thờ) thờ Bà Cô Tổ.
Bát hương bên phải thờ Công đồng Gia tiên.
Việc bài trí nên ưu tiên sự trang nghiêm, sạch sẽ và phù hợp với truyền thống của từng gia đình.
TIẾN HÀNH LỄ CÚNG NHẬP TRẠCH
Trước hết chuẩn bị lễ vật và bày biện lên ban thờ. Việc sắp lễ thường do gia chủ thực hiện, các thành viên trong gia đình cùng phụ giúp.
Theo phong tục, lễ nhập trạch thường gồm hai phần:
Lễ cáo Thần linh.
Lễ cáo Gia tiên.
Gia chủ là người đại diện thực hiện nghi lễ, các thành viên trong gia đình cùng tham dự với lòng thành kính và sự trang nghiêm.
Xin giới thiệu hai bài văn khấn dưới đây để bạn đọc tham khảo.
Trước hết chuẩn bị lễ vật và bày biện lên ban thờ. Việc sắp lễ thường do gia chủ thực hiện, các thành viên trong gia đình cùng phụ giúp.
Theo phong tục, lễ nhập trạch thường gồm hai phần:
Lễ cáo Thần linh.
Lễ cáo Gia tiên.
Gia chủ là người đại diện thực hiện nghi lễ, các thành viên trong gia đình cùng tham dự với lòng thành kính và sự trang nghiêm.
Xin giới thiệu hai bài văn khấn dưới đây để bạn đọc tham khảo.
VĂN KHẤN THẦN LINH.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.Con kính lạy Các ngài Thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.Tín chủ (chúng) con là:
…………………………............................................sinh năm..................…
…………………………............................................sinh năm..................…
…………………………............................................sinh năm..................…
…………………………............................................sinh năm..................…
Hôm nay là ngày…..... tháng…...... năm…..........
(tức ngày. …..... tháng…...... năm…......................................)
Tín chủ con thành tâm sắm lễ, (quả cau lá trầu,) hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án. Trước bản toạ chư vị Tôn thần tín chủ con kính cẩn tâu trình:
Các vị Thần linh,
Thông minh chính trực,
Giữ ngôi tam thai
Nắm quyền tạo hoá
Thể đức hiếu sinh
Phù hộ dân lành
Bảo vệ sinh linh.
Nêu cao chính đạo.
Nay gia đình chúng con hoàn tất tân gia, chọn được ngày lành dọn đến cư ngụ, phần sài nhóm nhóm lửa, kính lễ khánh hạ. Cầu xin chư vị minh Thần cho chúng con được nhập vào nhà mới tại địa chỉ :
……………………………….................................................................................................................................................................................................. và xin lập bát nhang thờ chư vị Tôn thần. Chúng con xin phép chư vị Tôn thần cho rước vong linh Gia tiên chúng con về ở nơi này để thờ phụng. Chúng con cầu xin chư vị minh Thần gia ân tác phúc, độ cho gia quyến chúng con an ninh, khang thái, làm ăn tiến tới, tài lộc dồi dào vạn sự như ý, vạn điều tốt lành.
Tín chủ lại mời các vong linh Tiền chủ, Hậu chủ ở trong nhà này, đất này xin cùng về đây chiêm ngưỡng Tôn thần, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho tín chủ con sức khoẻ dồi dào, an khang, thịnh vượng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
VĂN KHẤN GIA TIÊN
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Kính lạy Tiên nội ngoại họ………………………
Hôm nay là ngày……… tháng.:……. năm……….
(tức ngày. …..... tháng…...... năm…......................................)
Gia đình chúng con gồm :
....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
mới dọn đến đây, địa chỉ là:
…………..................................................................................................................................................................................................................................
Chúng con thành tâm sắm lễ, (quả cau lá trầu,) hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước ban thờ Gia tiên tiền tổ. Nhờ hồng phúc tổ tiên, ông bà cha mẹ, chúng con đã tạo lập được ngôi nhà mới. Nhân chọn được ngày lành tháng tốt, thiết lập án thờ, kê giường nhóm lửa, kính lễ khánh hạ.
Cúi xin anh linh Bà tổ cô cùng công đồng gia tiên thương xót con cháu, chứng giám lòng thành, giáng về linh sàng thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho chúng con, lộc tài vượng tiến, gia đạo hưng long, cháu con được bình an mạnh khoẻ.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
MỘT VÀI CHIA SẺ THÊM DÀNH CHO NGƯỜI VIỆT TẠI NHẬT BẢN
Bài văn khấn hoàn toàn có thể in ra giấy để đọc trong khi làm lễ. Dù đang sinh sống ở nước ngoài, gia chủ vẫn có thể sử dụng tiếng Việt để khấn lễ. Sau khi đọc xong có thể gấp lại đặt trên ban thờ, chờ gần hết tuần hương thì khấn tạ, sau đó hóa cùng với vàng mã (nếu có).
Nên sử dụng hương Nhật vì thời gian cháy ngắn, ít khói, mùi nhẹ, phù hợp với không gian nhà ở tại Nhật Bản.
Do nhà ở tại Nhật thường có diện tích nhỏ và cần bảo đảm an toàn khi xảy ra động đất, nên bố trí ban thờ theo hướng gọn gàng, chắc chắn và thuận tiện sử dụng.
Có thể chuẩn bị riêng một chiếc bàn nhỏ dùng cho việc thờ cúng; loại bàn gấp là một lựa chọn phù hợp đối với các căn hộ có diện tích hạn chế.
Việc sử dụng bát hương cố định hay bát hương tạm thời đều có ưu và nhược điểm riêng. Gia chủ nên lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện sinh hoạt của gia đình, miễn luôn giữ được sự trang nghiêm, sạch sẽ và bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy.
Nên sử dụng hương Nhật vì thời gian cháy ngắn, ít khói, mùi nhẹ, phù hợp với không gian nhà ở tại Nhật Bản.
Do nhà ở tại Nhật thường có diện tích nhỏ và cần bảo đảm an toàn khi xảy ra động đất, nên bố trí ban thờ theo hướng gọn gàng, chắc chắn và thuận tiện sử dụng.
Có thể chuẩn bị riêng một chiếc bàn nhỏ dùng cho việc thờ cúng; loại bàn gấp là một lựa chọn phù hợp đối với các căn hộ có diện tích hạn chế.
Việc sử dụng bát hương cố định hay bát hương tạm thời đều có ưu và nhược điểm riêng. Gia chủ nên lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện sinh hoạt của gia đình, miễn luôn giữ được sự trang nghiêm, sạch sẽ và bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy.
Lời kết
Phong tục nhập trạch không nhằm tạo thêm gánh nặng về hình thức hay lễ nghi, mà trước hết là dịp để mỗi gia đình bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, lòng kính trọng đối với thần linh theo tín ngưỡng truyền thống, đồng thời đánh dấu một khởi đầu mới trong cuộc sống.
Điều quý giá nhất của buổi lễ không nằm ở mâm lễ lớn hay nhỏ, mà ở sự thành tâm, sự hòa thuận của các thành viên trong gia đình và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, dù đang sinh sống ở bất cứ nơi đâu.
Dương Ngọc Sáng
Phong tục nhập trạch không nhằm tạo thêm gánh nặng về hình thức hay lễ nghi, mà trước hết là dịp để mỗi gia đình bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, lòng kính trọng đối với thần linh theo tín ngưỡng truyền thống, đồng thời đánh dấu một khởi đầu mới trong cuộc sống.
Điều quý giá nhất của buổi lễ không nằm ở mâm lễ lớn hay nhỏ, mà ở sự thành tâm, sự hòa thuận của các thành viên trong gia đình và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, dù đang sinh sống ở bất cứ nơi đâu.
Dương Ngọc Sáng
Nhận xét
Đăng nhận xét